Alfredo Ferreiro

«Ante a inclusión no Anteproxecto de Lei de Economía sustentábel de modificacións lexislativas que afectan o libre exercicio das liberdades de expresión, información e o dereito de acceso á cultura a través de Internet, os xornalistas, blogueiros, usuarios, profesionais e creadores de internet manifestamos a nosa firme oposición ao proxecto, e declaramos que…

1.- Os dereitos de autor non poden situarse por riba dos dereitos fundamentais dos cidadáns, como o dereito á privacidade, á seguridade, á presunción de inocencia, á tutela xudicial efectiva e á liberdade de expresión.

2.- A suspensión de dereitos fundamentais é e debe seguir a ser competencia exclusiva do poder xudicial. Nin un peche sen sentenza. Este anteproxecto, en contra do establecido no artigo 20.5 da Constitución, pon nas mans dun órgano non xudicial -un organismo dependente do Ministerio de Cultura-, a potestade de impedir aos cidadáns españois o acceso a calquera páxina web.

3.- A nova lexislación creará inseguridade xurídica en todo o sector tecnolóxico español, prexudicando un dos poucos campos de desenvolvemento e futuro da nosa economía, obstaculizando a creación de empresas, introducindo atrancos á libre competencia e ralentizando a súa proxección internacional.

4.- A nova lexislación proposta ameaza os novos creadores e obstaculiza a creación cultural. Con Internet e os sucesivos avances tecnolóxicos democratizáronse extraordinariamente a creación e a emisión de contidos de todo tipo, que xa non proveñen prevalentemente das industrias culturais tradicionais, senón de multitude de fontes diferentes.

5.- Os autores, como todos os traballadores, teñen dereito a viviren do seu traballo con novas ideas creativas, modelos de negocio e actividades asociadas ás súas creacións. Tentar soster con cambios lexislativos unha industria obsoleta que non sabe adaptarse a este novo contorno non é nin xusto nin realista. Se o seu modelo de negocio se baseaba no control das copias das obras e en Internet non é posíbel sen vulnerar dereitos fundamentais, deberían procurar outro modelo.

6.- Consideramos que as industrias culturais necesitan para sobrevivir alternativas modernas, eficaces, críbeis e asequíbeis e que se adecúen aos novos usos sociais, en lugar de limitacións tan desproporcionadas como ineficaces para o fin que din perseguir.

7.- Internet debe funcionar de forma libre e sen interferencias políticas auspiciadas por sectores que pretenden perpetuar obsoletos modelos de negocio e imposibilitar que o saber humano siga a ser libre.

8.- Esiximos que o Goberno garanta por lei a neutralidade da Rede en España, ante calquera presión que poida producirse, como marco para o desenvolvemento dunha economía sostíbel e realista de cara ao futuro.

9.- Propoñemos unha verdadeira reforma do derecho de propiedade intelectual orientada ao seu fin: devolver á sociedade o coñecemento, promover o dominio público e limitar os abusos das entidades xestoras.

10.- En democracia as leis e as súas modificacións deben aprobarse tras o oportuno debate público e tendo consultado previamente todas as partes implicadas. Non é de recibo que se realicen cambios lexislativos que afectan a dereitos fundamentais nunha lei non orgánica e que versa sobre outra materia.

NOTA: Este manifesto foi redactado conxuntamente por xornalistas, blogueiros e internautas, nunha maratoniana sesión durante a tarde-noite de onte. Se estás de acordo, difúndeo por todas as vías que poidas.»
(Vía blogaliza.org)

AchegArte, a feira que en pouco máis dun mes entre moitos improvisamos na Coruña para salvarlle a vida simbolicamente ao Culturgal que a Xunta da Galiza pretendía afogar, foi un éxito rotundo. E non o foi simplemente polo aspecto cuantitativo, que nos permite concluír que tivo na fin de semana tantas visitas canto o Culturgal de 2008 en catro días, senón tamén no cualitativo.

Que o Culturgal de 2007 fose responsabilidade da Asociación Galega de Editores e que cunhas axudas modestas encetase o camiño da creación dunha grande feira da industria cultural nacional semella meritorio. Que o número de visitas daquel ano fose humilde, paréceme natural para unha primeira convocatoria e non por iso falto de mérito.

Que o Culturgal de 2008 fose responsabilidade da Consellaría de Cultura non me estrañou en absoluto, e mesmo na altura louvei o apoio decidido dos políticos que a promovían, os cales por suposto pretendían demostrar que o apoio á cultura que sempre os caracterizou se tiña materializado nun acto de grande proxección. A verdade é que as críticas ao seu goberno caían con certa frecuencia mesmo desde sectores intelectuais supostamente afíns, e isto puido ter a ver cunha demostración de forza económica que chegou perto dos 600.000 euros. Mais a cobertura económica non foi satisfactoria para algúns polo que puido implicar de dirixismo institucional.

Este ano non tivo lugar o Culturgal 2009 por falta de apoio da Consellaría de Cultura da Xunta da Galiza, segundo estimaron os editores en primeiro lugar. Moito apoio semella non ser apropiado, como xa se dixo acima, e a falta del resulta ser un obstáculo imposíbel de salvar. No punto medio, estou de acordo con eles, está o lugar ideal.

Porque do que se trata é de construír unha rede industrial en que cada cordame salve os outros de caer no abismo das continxencias económicas, sexan estas bancarias, políticas ou tecnolóxicas. Porque do que se trataba era de axudar a industria a crecer, apoiándoa mais deixándoa traballar e investigar  naquilo que precisaba, non de emprestarlle un traxe para unha festa de presentación na sociedade internacional. Porén, haberá que recoñecer que durante o goberno cultural nacionalista moitas parcelas creativas foron amorosamente alimentadas, e isto favoreceu o florecemento que sen dúbida estamos a desfrutar.

Se ben o terreo galego é tan fértil e húmido que en calquera lugar nacen herbas, arbustos, flores e árbores desde que deixes que traballen polo seu, no ámbito das artes acontece o mesmo. Iso foi o que se pasou os días 28 e 29 na Coruña coa xeración espontánea da feira cultural AchegArte. Mais para que a flor da creatividade nacese varios factores influíron, a modo de matrimonio futurista entre moitos máis que dous:

a) A creatividade galega silenciada durante ducias de anos e que despois de que varias xeracións foron escolarizadas en galego e tiveron por fin a oportunidade de medrar en paz rente a escritoras e artistas que desde os anos 80 viñan ampliando despois un legado cultural que desexaba abrirse ao mundo. A partir desta situación creo que unha nova fase creativa ten lugar, e da cal o mellor está por chegar.

b) Un público amante da cultura que estaba disposto a contribuír co seu esforzo particular ao nacemento dun evento do que non se sentía suxeito pasivo. A cultura reclama a interacción continua, e o público galego é agradecido, valora o esforzo artístico e séntese habitualmente moi próximo del. Despois algúns critican que calquera publica un libro, desde logo, mais iso poderiamos velo como un luxo e non como un defecto. Se acordásemos por fin do noso sono diriámoslle ao mundo que todos somos poetas, actores e gaiteiros, como mínimo.

c) A iniciativa cidadá que motivou as primeiras adhesións comeza xa a ser unha constante durante este ano de despropósitos Xunteiros. Plataformas, manifestos e protestas públicas agroman porque non é menos importante o patrimonio cultural que o forestal e o mariño, e a defensa dun evento como o Culturgal é totalmente xustificado aínda que for a Asociación Galega de Editores a titular da marca. Por que? Porque moitos vivimos o Culturgal pasado como unha das palestras realmente modernas que a cultura actual precisa, e este sentimento levounos moito alén do que a industria do libro e algunhas máis son capaces elas soas de significar. Acreditamos nun país con futuro, e confiamos na colleita que haberá de chegar.

d) O apoio dunhas institucións (Concellaría de Cultura da Coruña e Deputación da Coruña) que souberon cumprir co seu cometido como poucas veces antes se vira en ningunha institución. Porque os políticos culturais só cumpren co seu mandato se serven as necesidades culturais reais da sociedade. Dubidaron de partida, como é lóxico, antes de embarcarse nun apoio a unha iniciativa popular que a priori podía ter riscos, económicos e políticos, mais lanzáronse finalmente cos recursos disponíbeis conscientes de que as oportunidades hai que aproveitalas aceptando o reto. Conscientes quixeron, e cumpriron, e xuntos remendamos o pantalón con que a Xunta pretendía que mostrásemos o cu.

Ante todo isto, declaro que me sinto orgulloso de pertencer a unha sociedade que é capaz de crear un universo de creación, xogo, amizade e cultura nunha fin de semana. E creo que un feito deste calibre merece un lugar máis destacado na miña memoria que calquera desas sanguinarias batallas celebradas cunha estatua no interior dun xardín.

Revisión 5/12/2009: Cultura en rexeneración permanente, por Marcelino Fernández Mallo.

O venres foi un día moi reivindicativo. Despois de escoitar a Tati Mancebo falar sobre o tema para Radio Voz e a Radio Galega e ver o Pedro Silva a defender o mesmo no programa de mañá da TVG, aínda fomos facer acto de presenza perante a Delegación de Goberno na Coruña. Unha xornada en que, despois de termos demostrado a capacidade de organización a través da rede dos voluntarios galegos da AchegArte, tamén os internautas do Estado demostraron unha grande capacidade de resposta organizada e ideoloxicamente elaborada. O contrario dunhas actitudes afastadas do mundo real, e moito menos dunhas mentes asolagadas polo interminábel lixo da internet. Como pode que algunhas persoas aínda pensen que esta discusión se fundamenta no ataque e na defensa da pirataría, vou tentar resaltar o que se está a pór en causa.

1. O modo en que se pretendía avanzar na lexislación sobre o control dos contidos ilegais en internet era asombrosamente sospeitoso. No último momento da elaboración do Anteproxecto de Lei de Economía Sustentábel foron introducidas modificacións que afectaban o libre exercicio das liberdades de expresión, información e o dereito de acceso á cultura a través de Internet. Estas modificacións permitirían, entre outras cousas, o peche de espazos web sen intervención do poder xudicial.

2. Esta actitude por parte do Ministerio de Cultura delátao como baluarte dos grandes lobis de produción cultural e dos xestores de cánones, e enfróntao por tanto á maioría dos cidadáns que precisan salvagardar como nunca os seus dereitos fundamentais como usuarios da internet.

3. A dicotomía é clara: a) os lobis pretenden aproveitar as novas tecnoloxías para multiplicar os seus beneficios co aumento portentoso dos receptores da era da globalización; b) os usuarios concienciados néganse a admitir que os baixos custos da reprodución dos produtos dixitais non impliquen unha baixada significativa do prezo final.

4. Non se trata, como din algúns demagogos, de anular os dereitos de autor nin os beneficios dos industriais, pois iso destruiría o mercado. Trátase de ofrecer prezos que non sexan abusivos por produtos que pouco custa reproducir e moitas veces case nada distribuír.

5. Na miña opinión, os obstáculos principais para solucionar estes problemas estriban nas dificultades que teñen as grandes empresas en adaptarse a un novo modelo de negocio. E non é de estrañar, pois terán que asumir diferentes configuracións do beneficio e alterar os modos de achegar o produto ao público. E todo isto nun primeiro mundo que está de volta de todo e nun terceiro que carece de auga mais non de teléfono móbil, se contar cunha vaga de crise económica.

6. Queremos as mesmas leis no dixital que no físico, dicían os representantes dos lobis da cultura en España. Mais eles saben ao tempo que non pode ser. Que un libro dixital que eu paguei non o poda prestar a un amigo non ten sentido, pois si o podía facer antes co impreso en papel. Mais neste caso non aceptan a mesma liberdade para o lector: non, que o lea unicamente no ámbito doméstico. E na oficina? Non pode levalo e lelo na hora de descanso? Por que restrinxilo ao ámbito doméstico? Quen ten dereito a dicirlle o que facer coas súas cousas?

7. O límite ten que estar na existencia dun negocio lícito que non se aproveita dos produtos dos máis sen o acordo economico oportuno. Este límite xa está determinado xuridicamente, e saírse del hoxe xa constitúe un delito. Como escritor defendo os dereitos de autor, e como empresario as configuracións honradas do negocio. Mais non podo comprender como cidadán que ir ao cinema hoxe en día lle custe á miña familia 32 euros sen bebidas nin gloseimas, cando os recursos audiovisuais caen de prezo cada ano. Teño para min que a industria do cinema inviste a maior parte en difusión e que debido a iso entran os filmes de tal modo polos ollos da xente que todos os queren ver aínda que sexa en versións desastrosas gravadas con cámaras pataqueiras.

8. Eu defendo un prezo xusto tamén nos produtos culturais, porque para min son artigos de primeira necesidade. E un mercado como o galego, humilde e aínda en proceso de consolidación, é o lugar ideal para ensaiar unha fórmula que anticipe o que debería ser habitual: maior selección de contidos, maior porcentaxe para os autores, maior porcentaxe para os editores e menor prezo do produto grazas ao baixísimo custo da produción e a distribución dixitais.

Recomendo ler neste sentido o blogue de Marcus Fernández.

Revisión 7/12/2009: sen dúbida un dos posts máis interesantes é o ofrecido pol’ O Porto dos escravos.

«[...] Paréceme escandaloso ter que pagar por separado as tarifas de internet da casa e do móbil. Paréceme escandaloso que as telefónicas poidan inutilizar servizos concretos como o Skype nos seus terminais. Paréceme todo o anterior e mesmo insensato que Movistar me inclúa á forza un botón para e-mocion, un servizo que eu non contratei e que acabo premendo invluntariamente algúnha vez cada mes, e cada vez que toco o botón sen querer me cargan 1 €. E por que non me rebelo contra iso? Porque non podo, simplemente. Do mesmo modo pareceume unha tomadura de pelo que cando se comezaron a vender cancións por internet, me obrigasen a mercar o disco enteiro, e cando comezaron a venderse soltas as cancións, me quixesen cobrar por cada unha máis que a parte proporcional que lle correspondería en función do número de cancións do disco. Paréceme mal que teña que aboar o importe do DVD feito en fábrica dos filmes que me interesan. Non comprendo que custe o mesmo un ebook que a mesma obra en versión de papel. Non o comprendo e non o acepto.

O problema tamén radica en que hai un modelo de negocio que se esgota, pero que aínda está a dar moitos cartos e os seus propietarios teñen o suficiente poder como para “influír” sobre os gobernos até un punto que lles permita aproveitar mellor o tempo de desconto. Cando esta etapa pase, algúns desaparecerán substituídos por outros novos e outros reconverteranse convenientemente. Ninguén quere ficar fóra de xogo.

E mentres que? Disque Amazon está a perder 2 $ por cada ebook que vende, ante a negativa das editoras de venderlle os dereitos das novidades por menos de 12 $, como fan cos distribuidores de libro físico. Disque é preciso o esforzo de Amazon para conseguir que o ebook baixe de prezo e todos poidan tirar un beneficio a base de vender un número maior de unidades a un prezo máis baixo que o actual. Mais Amazon teno claro, quere estar aí cando as vendas de ebooks superen as do papel, por iso tanto esforzo en crear usuarios e en limitar os prezos.

Que poden facer as editoras galegas? Ante todo cultivar a comunidade lectora, e non estou a falar simplemente de abrir un blogue coas novidades editoriais e exportalas a Facebook. Estou a falar de identificar o público e comunicarse con el. Copiar o mellor das mellores multinacionais adaptando as estratexias á realidade galega e dedicar os recursos suficientes para ir preparando o terreo para o momento en que calquera editora ofreza todos os seus contidos en formato dixital e publique mesmo pensando nese formato, tendo en mente o libro como un concepto máis aberto e rico que o actual.

Como xa teño dito, o público lector galego é militante, por iso, como unha das pezas básicas que manteñen ese milagre que é a literatura galega, debe ser tido en conta e mimado. Co seu interese e a súa fidelidade, pode contribuír poderosamente a difundir a literatura galega fóra das nosas fronteiras políticas e lingüísticas. O galego pode chegar a ser un modelo de referencia para a promoción dun sistema literario pequeno en todo o mundo.

Falemos, negociemos, construamos entre todos un modelo de negocio para a literatura galega. Podemos facelo.» (Ler completo en Tati Mancebo)

«Nos pasados días o Ministerio de Cultura tentou incluír no Anteproxecto da Lei de Economía Sustentábel unha disposición final de última hora, que abrise a porta para que unha comisión independente, designada polo propio Ministerio de Cultura, puidese ordenar o peche de páxinas web sen a autorización dun xuíz. A resposta foi rápida na rede: redacción colaborativa do “Manifesto en defensa dos dereitos fundamentais en Internet”, unha reunión de González Sinde con notábeis da rede, chamados persoalmente polo Ministerio de Cultura, que foi retransmitida a través de Twitter, e onde ningún dos presentes quixo aceptar o soborno de intervir na redacción da disposición unha vez pasado o anteproxecto de lei polo primeiro filtro. A mañá seguinte Zapatero madrugou para prometer que non se pecharía ningunha web mais o proceso continúa.

A continuación da historia vai ter moito a ver coas medidas que tomen os gobernos dos nosos países veciños, en particular os do Reino Unido, Francia e Alemania, onde as industrias están tamén a exercer fortes presións sobre os gobernantes para que adapten as leis ao que consideran novos delictos. Para isto non dubidan en criminalizar a poboación toda, como xa fixeron co canon sobre os aparellos electrónicos, sen se decataren de que -e esta é unha das frases máis repetidas nos medios nas últimas semanas e por algo será- non se poden poñer portas ao campo.

Que por que non vou poder prestar un ebook a alguén, que cos libros de papel nunca se cuestionou a cantos amigos se pode prestar un libro sen ser considerado pirata, que se en realidade non merco un ebook, só merco o dereito a lelo eu pero queren cobrarme a mesma cantidade de diñeiro que por un feixe de follas, cando eu sei que custa moito menos. Pero podemos prestar os libros ou non? Se a resposta é que si, como eu creo, entón vai haber que ir pensando en darlle unhas voltiñas ao negocio porque, por moitas leis que se muden o problema non se vai resolver. [...]» (Ler completo o artigo de Tati Mancebo en Tempos Dixital)

O trabalho colectivo de gravuras e poemas em homenagem ao grande Urbano Lugris, Áncora no alén, segue o seu caminho: permancerá deste 12 de Dezembro até princípios de Janeiro na Fundação do Museu de Artes da Gravura, em Artes, Ribeira. Para chegar, assim. Esta é a última exposição pública prevista das obras.

Junto endereço e horários do Museu, para quem queira ir: tTelefone: 981.871.342; endereço: Artes Lugar de Outeiro s/n. 15969 Ribeira. A Coruña.

Foi na Biblioteca Nodal Miguel González Garcés, na Coruña, e despois tivemos a oportunidade de falarmos de poesía vella, media e nova. Unha ocasión que hai que aproveitar cando os amigos se animan a cruzar o país. Tati Mancebo gravou un minutiño da súa intervención:

Que Manuel Rivas levase o seu toxiño na man o día da súa entrada na Academia é algo engrazado. É certo que hai moitos anos que anda coa poliña espiñenta e florida, mais velo agora así enfeitado no rito desa tan antiga institución semellou darlle ao vello xesto rivasiano todo o seu sentido. Semellaba en silencio dicirnos: «Aviso de que levo espiñas acarón das flores; sei que na Academia atoparei flores acarón das espiñas; lembremos através do toxo o que a Cultura é: interacción entre a sociedade e a terra». O que había de simbolizar aquel toxiño elevado a digno acompañante en honra tamaña, sendo como foi durante milenios febra primordial do traballo fertilizador? Un dos máis duros traballos da vella aldea era extraer da corte os cheirentos torróns coa picaña e carrexalos até a leira onde habían de fertilizar os campos que precisamos para manter o gando. O toxo, ese cacto autóctono que tanto apesaraba o raposo no alto de Camariñas, foi de tal modo necesario para o sistema agrogandeiro tradicional que era replantado cada tres anos no monte. Por milenios unha folla brava e útil, este día foi ademais unha alegoría universal.

Máis información na Axenda Cultural AELG e no blogue da editorial Xerais.

Lamentando non ter podido asistir á cita anterior do ciclo, con presenza dos poetas Lucía Aldao e o poeta Luis Eduardo Aute, con ilusión desfrutei da cita de onte en que Luz Pozo e Luis García Montero leron seus textos para unha ateigada Casa da Cultura Salvador de Madariaga. Desfrutamos da audición, saudamos os amigos e permitímonos facer case unha pequena reportaxe co humilde teléfono que levabamos no peto.

Luis García Montero, Luz Pozo Garza e Yolanda Castaño.

Xavier Seoane, Dores Tembrás e Luis García Montero.

Luz Pozo, Eva Veiga, Emma Pedreira, Luis García Montero, Dores Tembrás, Xavier Seoane, Yolanda Castaño e Olga Patiño (de esquerda a dereita, de arriba a abaixo).

Máis fotos en O levantador de fotos.

Contratos de entre 10 e 20 anos máximo, nunca durante todo o período de vixencia dos dereitos de autor. Maiores marxes, negociación por separado de todo o que non sexa texto stricto sensu. Revisión de royalties cada 2 anos. Posibilidade de rescisión do contrato se un título non chega ás vendas esperadas… (Tati Mancebo)

Tradución libre das partes do texto que me parecen máis interesantes:

Primeiro as súas convicións:

-O sistema de adiantos contra royalties xa non se sostén.

-Unha industria editorial forte é boa para o lector.

-Escribir é un acto creativo, vender é negocio.

Jane defende modelos alternativos de negocio porque cre que a democratización do acceso á distribución pode crear modelos de negocio sustentábeis para todo tipo de autores.

Con editoras como Random House a reclamar dereitos dixitais con carácter retroactivo o panorama está a mudar. Os autores están a asinar contratos de libros que sairán en dous ou tres anos, así que paga a pena botar unha ollada ao que se albisca xa.

1. Sistema de adiantos por dereitos
2. Edición dixital
3. Empresas de servizos de edición
4. Autoedición

Adianto por dereitos

O editor pagaba un adianto ao autor en función das vendas estimadas, que podía chegar a un 94% do beneficio xerado pola propiedade intelectual do autor. O autor recibe unha cantidade situada entre os 1.000 $ e varios millóns por libro mais a promesa de que tamén recibirá entre o 6% e o 15% dos ingresos por riba das vendas estimadas a priori. E ao final o autor pode que non reciba máis que o 6% dos ingresos xerados polo libro.

Edición dixital

O modelo actual contempla porcentaxes superiores para o autor, a maioría entre o 30% e o 40%.

Empresas de servizos de edición

Estas vanse multiplicar con rapidez cando aínda se democratice máis o acceso á distribución. O autor paga só polos servizos que contrata, o que pode chegar até un 50& aproximadamente e debe adiantar diñeiro.

Autoedición

O autor conserva a totalidade dos beneficios xerados pola venda do libro mais ás veces vese na obriga de contratar determinados servizos, como o deseño da cuberta, por exemplo.

A diferenza entre os catro modelos está no risco que o autor está disposto a asumir en función da porcentaxe de beneficio que queira asegurarse.

Como a maioría das vendas está aínda no mercado físico, ese é o de menor risco pero a situación está a mudar.

Durante 2008, polo menos o 24% das vendas de libro físico foron formalizadas online. Estase chegando a un punto en que os adiantos son cantidades tan pequenas que moitos autores están a ter en consideración outros modelos de publicación porque a tecnoloxía de impresión baixo demanda encaixa perfectamente coa venda online.

Os autores que desexen vivir do que escriben deberían cuestionarse se realmente paga a pena acabar renunciando até ao 96% dos ingresos xerados pola súa propiedade intelectual.

A autoedición que non supoña un custo inicial para o autor pode substituír o modelo actual de adiantos unha vez que o mercado dixital supoña polo menos un 35% do mercado xeral do libro. É normal que as editoras estean a experimentar con diferentes modelos para que o negocio se prepare para adaptarse a un mercado en fase de cambio. A edición non bai desaparecer pero vai mudar moito nun prazo de só cinco anos.

A desaparición da necesidade da tenda e o obxecto físicos, abre novas posibilidades para escritores que queiran vivir do que escriben. Os autores deste grupo deberán formarse no novo negocio e coñecer ben os riscos que corren, para poderen asumir os que consideren oportunos.

Unha potente e nova industria editorial se aproxima, preparada para os nichos e para os mercados de masas.
(Tati Mancebo)

Percebe-se agora mais que nunca a necessidade de derivar o trabalho cultural e artístico em plataformas conjuntas que impulsem a criação desde perspectivas horizontais, somando todas as aportações que cada quem necessita fazer, e, portanto, alheias, no possível, a poderes económicos e/ou políticos.
Talvez foi preciso ter claro que as prioridades da maioria destes últimos grupos estão, como mínimo, dessinteresadas, quando não são claramente contrárias, do trabalho criativo propriamente dito, para começar a perceber que a energia própria da arte deve gerar, na medida do (im)possível, espaços e âmbitos para uma ósmose e intercâmbio fluído com toda a realidade, visando uma consolidação dos discursos artísticos, poliédricos por natureza, como uma riqueza inesgotável para cada ser humano e, por consequência, do conjunto social.
Semelha chegada a hora, pois, de serem criadas as medidas e ritmos precisas para o percurso, sem depender de ninguém a quem dever favores, sem aguardar passivamente por mudanças ou ventos mais ou menos propícios em níveis que não sejam o Trabalho irrenunciavelmente próprio, voltado, sem escusas, para diante, atirando longe os medos para retomar em nossas mãos o presente e o futuro, intensamente magnetizados por tudo o que, desde sempre, nos pertence inalienavelmente: a construção da luz no nosso ser, íntimo e universal a um tempo, (sub)vertendo na realidade os inumeráveis caminhos existentes para a manifestação da cultura, da arte, do ilimitado.
Neste sentido, há que felicitar-se por propostas várias que estão surgindo, como as que se têm comentado neste mesmo blog, ou como a que em Cambre botam a andar, sob o formoso nome de Arteu, Xacobe Meléndrez e Inma Doval, e que neste mês decidiram levar a vários estabelecimentos vídeos, fotografias e gravuras, na convição de encontrar novos lugares para a interação artística.

Artigo de Juan Varela, autor do blogue Periodistas 21.
Recomendamos tamén:
-ACCESS crea app de lectura de ePubs.
-Google Books e DRM.

(Tati Mancebo)

Segundo o noso antropólogo accidental, o filme máis agardado do Nadal é unha mostra máis de deseño gráfico sen profundidade de pensamento. Con moitas emocións, no entanto das máis básicas: a supervivencia en tempos de guerra. Outro exemplo narrativo dunha época baseada na tecnoloxía e no esquecemento das humanidades. Pensar para que? É máis simple o cinema que nos activa o cerebro do réptil, como facer “ponting” en lugar de deporte. Suar é moi cansado, e no fin de semana o que queremos é que nos conmovan sen nos mover.