Alfredo Ferreiro

Tati Mancebo: «Leo hoxe en varios sitios que o tradutor de Google mellorou moito nos último meses e que suma xa máis de 50 linguas entre as que ofrece tradución automática. Ao mesmo tempo lembro que hai unhas semanas probei por fin o Google Translator Toolkit, que é unha ferramenta para tradutores humanos que permite editar na mesma vista o texto orixinal e a súa tradución, facer anotacións á marxe sobre parágrafos e consultar outras ferramentas de axuda á tradución e que me pareceu francamente útil. Pero esta non era unha anotación sobre o prezo dos ebooks? Efectivamente. Quero facer referencia a un artigo ben interesante que analiza a reflexión saída hai días en The New York Times e que provocou moreas de comentarios desde todos os sectores do negocio do libro.

Agradezo ao editor Moisés Barcia o seu comentario de onte sobre a anotación Ler ou fumar, e recoñezo que non teño argumentos demoledores para rebater os seus, porque moitos son os elementos en discusión, moitos os modelos de negocio e moitas as circunstancias que rodean un concepto que queremos crer que que debe existir e ao que só lle faltaría unha cuantificación aceptada unanimemente: o prezo do ebook. Mais se cadra nin isto mesmo é certo nin preciso.

Uno entón un artigo interesante sobre o prezo dos ebooks en catelán e o tradutor de Google castelán/galego para comprobar a calidade da tradución dun texto que aparentemente non presenta moita complicación semántica. Vexamos o que sae:

A industria editorial está nun momento crítico en relación coa posibilidade de ofrecer os seus produtos de electrónica e / ou papel, unha das cuestións que habitualmente aparecen neste contexto no que está levantando máis controvertido é a relación entre o prezo do de produción eo prezo de mercado dun eBook, tendo en conta datos proporcionados por un artigo no The New Times chamou de Matemáticas Publishing Meets the E-Book, verificase que cinco dos seis maiores editores do libro son en Ok, como están en curso negociacións con Apple despois do anuncio do IPAD novo lector, cando o prezo da maioría das edicións de libros de ficción e non ficción será entre 12,99 dólares e 14,99 dólares ( 9-10 euros), prezo significativamente por debaixo da media para un libro de capa dura, o que sería cerca de US $ 26 (18 euros).

No entanto, os editores tamén din que os consumidores teñan esaxerado o potencial de aforro e teñen desenvolvido expectativas irreais sobre a consecuente caída de prezos, coa chegada dos libros electrónicos. Aínda que os custos de impresión poden desaparecer, unha serie de gastos que se aplican a todos os libros, como os gastos xerais, de marketing e de royalties, aínda en vigor. O que plantexa a seguinte pregunta: canto custa a producir un libro impreso en comparación con unha dixital? Os parecer das distintas editoras diferentes nas contas que utilizan para cubrir gastos diversas, pero tendo unha media de acordo con entrevistas con directivos de algunhas empresas podería ser:

Un libro de capa dura da andel $ 26 paga ao editor $ 13 para imprimir, almacenamento, distribución, ea editora paga 3, $ 25, incluíndo as copias non vendidas polos libreiros.

Para cubrir o deseño, composición e edición, a editora paga cerca de 80 centavos. Os custos de marketing teñen en media preto de US $ 1, pero poden ser maiores ou menores, dependendo do título.

O autor xeralmente paga 15% do prezo do que un libro de 26 dólares sería de arredor de 3,90 dólares.

O editor recibe $ 4,05 de que partido debe pagar por editores, versión deseñadores, espazo de oficina e de electricidade.

Se ollarmos para un libro electrónico, no marco dos acordos con Apple, os editores son aqueles que poñen o prezo final para o consumidor e venda polo miúdo actúa só como un axente, gañando unha comisión do 30% sobre cada venda. Así, en un e-libro a 12,99 dólares, o editor gaña $ 9,09. Ademais da renda bruta, a editora paga cerca de 50 centavos, para converter o texto nun arquivo dixital, composición dixital e edición de copia. Marketing é de preto de 78 centavos. O autor, neste caso gañaría preto de 25% da receita bruta, pero outros requiren a estimación sobre o prezo de consumo. Diante diso, en un e-book custa 12,99 dólares, o autor obtivo un beneficio de US $ 2,27-3,25.

Isto supón que a editorial vai gañar entre $ 4,56 e 5,54, antes de pagar a sobrecarga ou cancelación de adiante a apropiado.»

A primeira vista parece que o libro electrónico é máis rendíbel. No entanto, os editores apuntan que o e-books aínda representan unha parcela pequena do total das vendas (de 3 a 5%). Se o e-vendas do libro comezaron a substituír parte das vendas dos editores de libros impresos gardar unha morea de custos fixos asociados con edicións impresas, como espazo de almacenaxe, e menos necesidade de fondo de stock.

No modelo de impresión actual, os editores poden recuperar moitos dos seus custos e maiores beneficios a través da brochuras. Pero se os editores comezan a vender un e-libro a un prezo semellante ao libro de peto e reducir o prezo máis tarde, pode ser máis difícil para cubrir os custos e, consecuentemente, a edición de novos autores.

Segundo contan, Miguel Ánxelo namorouse dun adolescente cando contaba 57 anos e se achaba no cimo da súa carreira. Foi o xoven modelo e aprendiz do artista, así como destinatario de abondosas cartas e sonetos de “unha tremenda sensualidade”: «O meu corazón está por primeira vez nas mans de aquel a quen teño confiada a miña alma…».  O veterano artista, extasiado polo sentimento ofrecía ao mozo deseños para a súa aprovación, solicitándolle que de non gustar llo comunicase para pórse inmediatamente a elaborar outro máis oportuno pola noite… Entre eles houbo unha sólida relación de máis de 30 anos, mais segundo nos contan “non chegou a darse consumación física”. Non? Quen pode asegurar que os amantes durante tres decenas de anos de sólida relación non aproximaron as súas carnes para deixalas fundirse so o lume da paixón?

Particularmente, non teño ningunha curiosidade sobre a profundidade das relacións íntimas da xente, quer morta, quer viva. Onde a xente toca e se deixa tocar, onde entra e onde deixa entrar, non é do meu interese. Mais cando, como nun caso como este, tan ousadas afirmacións se dan sobre a vida da xente sen fornecer vídeos ilustrativos, fotografías, testemuños e certificados avalados debidamente, entón sospeito beataría, homofobia ou unha fonda frustración anal acosada por algunha tentación autocensurada.

Non, amigos, a cousa é máis fácil que argumentar irracionalmente que “a relación ficou circunscrita ao ámbito artístico porque todo o demais -a diferenza de idade e a extracción social, a presión do ambiente no círculo papal, tamén a austeridade, soidade e abstinencia sexual que abrazou Miguel Ánxelo en prol do seu amor á arte- acabou impoñéndose fronte ao pracer físico”. Vaia, vaia, como pode alguén hoxe xulgar con tanto pormenor a contención amorosa dunha parella de hai centos de anos? Quen necesita argumentar que non esvaraban como nenos, entre gargalladas, sobre ríos de seme irrigado en corredores palatinos rodeados de frescos maxistrais? Quen precisa asegurar que non desfrutaban como porcos, que non se bababan de pracer, extasiados, até ficaren adormecidos co flácido membro de un na man do outro? Pola diferenza de idade? Pola abstinencia de quen? Pola influencia do Papa, esa institución modelo de contención sexual?

Por favor, lean os inocentes o Banquete de Platón, e verán como o grande Sócrates, mestre respectado e curtido señor, é disputado polos mozos da reunión como trofeo a gañar. Lerán como entre tanta filosofía, o xoven Alcibíades anda preocupado por tan diversas e comúns dimensións do amor humano… É que non se pode idealizar en exceso, porque se non o camiño da verdade se torna difuso.

«Saben que a enciclopedia de referencia en Internet, a Wikipedia, ten en galego a décima parte dos artigos que en español, pese a que a porcentaxe de galegofalantes no mundo é 0,7% da de hispano falantes? Que hai aplicacións informáticas que se traducen antes ao noso idioma que ao francés ou ao alemán? Que tamén está traducida Facebook, a rede social que tende a ter tantos membros no mundo como usuarios de Internet, e na súa irmá emerxente, Twitter, o galego está entre os 20 idiomas máis usados? O idioma propio de Galicia ten unha presenza na Rede moito máis elevada que nos medios de difusión tradicionais, e todo iso non con subvencións oficiais, como reza o mantra neoliberal, senón grazas ao esforzo desinteresado de milleiros de persoas. [...]

O altruísmo tamén o practican as empresas. Algueirada, sociedade de animación cultural, é o soporte de Blogaliza, a comunidade de blogs que agrupa e difunde 2.800 das 9.000 bitácoras que se estima existen en galego. Dálles hospedaxe, aplicacións e servizos de balde, incluído o de consulta técnica on line, un soporte certamente inhabitual. Todo, incluídos tres postos de traballo e tres colaboradores, sufrágase cos outros ingresos da empresa, sen axudas públicas. “Nunca as pedimos. A gran construción intelectual que é o software libre é unha economía de agasallo, que non é economía, pero si que o é. E na medida en que necesitamos axuda, a comunidade de blogs colabora, bota unha man etiquetando…” explica Pedro Silva, un vilagarcián de 37 anos que traballa a tempo completo en Blogaliza, onde se xuntaron esforzos voluntarios para realizar AchegArte, a feira cultural que substituíu ao Culturgal cando a Xunta non se fixo cargo. [...]» (Ler máis en El País)

O 17 de decembro de 2009 tivo lugar a Gala XXV aniversario da Xeración de amor e desamor no Teatro Rosalía de Castro. O acto contou con algúns dos integrantes do grupo coruñés dos oitenta: Lino Braxe,  Miguel Mato, Lois Pereiro (na voz do seu irmán Xosé Manuel Pereiro), Manuel Rivas e Xavier Seoane. A Asociación Cultural Alexandre Bóveda organizou o evento que foi presentado por Consuelo Bautista. Durante o mesmo entregouse un libro-cd homenaxe a este grupo poético, con textos de voces de Lino Braxe, José Devesa, Miguel Anxo Fernán Vello, Miguel Mato, Manuel Rivas, Xavier Seoane e Xulio López Valcárcel.

Aínda teño pendente por probar a app para a DS que anda por aí e que permite ler libros na consola (por certo, alguén a probou que quere contalo?) pero, na miña persoal cruzada por andar co menor número de aparellos posíbel, tamén me chistan as opcións que aparecen para os meus fillos. O meu fillo maior é un lector voraz, desde os 3 anos, antes de saber ler, os tebeos eran unha das súas maiores afeccións. Herdou toda a miña colección de Don Mickeys, e ten en depósito a de Copitos e a de Pulgarcitos de meus irmáns. Ademais encántanlle Mortadelo e Filemón. Como ten 9 anos xa le tamén moitos libros de historias como os do amigo Agustín, que son dos que máis lle gustan, e case calquera cousa que se lle poña por diante. Pero por riba de todo, o que máis lle gusta neste mundo é xogar coa DS, tanto é así que temos que dosificarlla en pequenas pílulas na finde e apartarlla da vista durante a semana polo de agora.

Gustaralle ler na DS? A ver se instalamos a app un día destes e o comprobamos. A ver qeu tal se ven os libros, a ver que formatos podemos usar…

A nova DSI XL case duplica o tamaño da pantalla do modelo anterior e parece que a Nintendo non lle pasa desapercibido que o seu gadget, por baixo dos 200 € pode ser o lector de libros ideal para moitas persoas se escollen ben o que lles ofrecen e como o fan.

Por outra banda, estanse a anunciar nestes días os primeiros lectores de libros especificamente deseñados para os nenos daren os seus primeiros pasos na lectura dixital. Non foi sorpresa comrpbar que son Fisher-Price e Vtech os primeiros produtores dus gadgets con pequenas pantallas táctiles a cores, con apps de lectura, escritura, xogos e música e que non pasarán dos 80 $.

Pola nosa casa aínda anda o lector de libros de papel de Vtech, unha de tantas mostras de xoguetes que os Reis Magos pensaron que farían tolear os nenos da casa. Noviño no armario :)

Polo momento a mellor opción das 3 semella a consola Nintendo.

Nintendo DSi XL – ebook reader for Europe? | TeleRead: Bring the E-Books Home.

Francisco Fernández del Riego: «[...] Temos que crear o galego da nosa época, integralmente: no seu léxico, na súa gramática, na súa pronunciación. Esta dicción debe ser o selo dos espíritos escollidos. Hai que lle dar ao idioma unha maior riqueza fonética. Como axuda nesta tarefa, contamos con algunhas boas gramáticas. Contamos con completos dicionarios e outros complementos. Pero o material dispoñible aínda non é suficiente nin enche de todo as directrices da obra que se necesita realizar.

O certo é, en definitiva, que fronte a nós ábrese a perspectiva dunha gran tarefa a realizar. Porque temos que permanecer indiferentes ante os modos cansos que ás veces se exercitan no campo da cultura autóctona. ¿Por qué non dinamizar unha institución de porta estreita, estreitísima en determinados puntos, se é que necesitamos honrar prácticas e principios insubornables? ¿Por qué permitir que ese marabilloso tinglado dos nosos poetas pase ao faiado das vellas bambolinas insufribles dos que utilizan só as colas e a fuchaina?

A nosa cultura debe nutrirse directamente das xeracións novas. Se a cultura escrita histórica non ten a continuidade esencial para dar a nosa unidade espiritual da cultura popular gardadora fiel do espírito da raza. E nela está a verdadeira, auténtica e única Galicia. A ela hai que ir, polo tanto, sen dilacións.» (“Sobre o problema da lingua”, en “Culturas”, LVG, 20/02/2010, p. 15).

Non deixa de satisfacernos a permanente preocupación de Fernández del Riego, podemos dicir que secular, pola lingua literaria , e aínda máis que non cese a súa vontade de vangarda. Este domingo, foi particularmente explícito no seu desexo de aleccionarnos para unha maior atención á creación dunha lingua literaria moderna, que segundo o académico debe vertebrarse atendendo:

a) O aproveitamento dos recursos gramaticais recoñecidos, con especial atención ao léxico e a unha mellorábel pronunciación;

b) Os estudos e ferramentas lingüísticas de apoio actuais non son suficientes para responder ás necesidades lingüísticas dos novos tempos;

c) A lingua literaria actual semella non ter altura suficiente en moitos casos;

d) As xeracións novas deben ser apoiadas e integradas no sistema literario, porque aseguran a vitalidade cultural.

A cuestión agora é como atender as necesidades propostas polo vello galeguista. A precaria lingua literaria que el denuncia de onde provén? De que os vellos monolíngües desaparecen? De que os bilíngües polo xeral non distinguen as invasións do castelán? De que a vida diaria está invadida pola lingua de fóra? Ou de que os nosos escritores se sorven preferentemente libros en castelán? Cando ouvimos citar os nosos autores e autoras os seus referentes literarios florecen maioritariamente nomes da literatura española ou en castelán. E cando din as plumas deste país que leron Faulkner, Joyce, Maiakovski, Adonis, Kafka, Goethe… non é probábel que teñan accedido ás súas obras através do castelán? Entón, se sempre mamamos o leite rítmico, léxico e sintáctico do castelán, que corpo lingüístico-literario habemos de criar cada día? Que tendencias pesarán na nosa man con estes referentes? Cara onde nos levará a búsola da musa? Se a fórmula é mesturar a nosa diaria castelanización co galego que aos poucos vai perdendo a sociedade, sen dúbida camiñamos para un destino diluído.

Teño para min que poucas alternativas hai, mais hoxe non as vou repetir aquí. Describir o evidente por veces resulta cansado.

Alfredo Ferreiro

Tati Mancebo: «Hai 17 anos estabamos Alfredo e eu co Chíqui Lozano e o Pedro Casteleiro, e cuns centos de persoas máis, nunha conferencia de Antonio Escohotado sobre o caos. Falaba das redes interconectadas a nivel mundial en tempo real e das posibilidades que o fenómeno abría para unha verdadeira democracia. Aquel comecei a albiscar ideas nas que aínda hoxe creo.

O Pedro preguntoulle algo que non lembro e Escohotado, logo darlle unha resposta que tampouco conservo, dixo ao noso amigo que esperaba poder cear con el aquela mesma noite. O escritor non sabía era que co Pedro levaba tamén todo o lote, e que acabariamos polos bares a altas horas da madrugada. Eu estaba fascinada pola súa facilidade de palabra e uns puntos de vista que me parecían exóticos porque aínda que revestidos de academicismo no estilo, ofrecían ideas que para min aínda soaban a novas. Tanto escoitaba eu que o Escohotado me preguntou por que eu non falaba nada. Creo que é a única vez que escoitei tal cousa. Volvémonos encontrar en Coruña noutra ocasión e estivemos na súa casa en Madrid haberá 12 anos. Despois diso non volvemos ter contacto algún.

Tomei o costume de ler os seus libros porque, aínda non estando de acordo con todo o que escribe -nin el mesmo o está pasado o tempo-  e considerando algúns dos seus libros mellores que outros, sempre aprendo moitísimo; o seu modo de presentar as ideas e de razoar obrígame a reflexionar.

Los enemigos del comercio pretende ser unha historia moral da propiedade privada, nas súas propias palabras, ou unha historia de occidente centrada na economía, pero é moito máis que iso: é, como xa dixen noutra ocasión, un tratado incontestábel de ateísmo, escrito con rigor e aténdose aos feitos. [...]» (Ler máis no portal Blogaliza)

O domingo de Antroido sempre foi para min unha desas datas de fusión entre o sentimental e o telúrico que só na aldea son capaz de sentir. O tempo frío de febreiro, o cocido na casa da madriña, o fume da leña sobre os tellados cos campos e os montes ao lonxe, e dentro todos arredor da cociña de ferro a falar e a xantar como a vella tribo no espazo ancestral. A carne do porco desaparece mentres o rito anual nos fai sentir inmortais.
Mais este ano a máxima artífice do evento, a alquimista dos sabores que nos sensibiliza cada ano o corazón, ficou na cama. Non estaba a madriña para festas, senón doente de ter vivido tanto, o que para min representa unha triste felicidade. Con case noventa anos, pisou cos zocos moitos dos días do século XX polas terras de Tras-Deza coidando dos animais, cultivando as leiras, fabricando tellas, carrexando polas corredoiras a máquina de coser, atendendo os vellos e os novos e sempre alimentando a todos; e o día da festa, cando todos repousan na plácida conversa, ela aínda traballou máis. As súas vacacións foron os días de postparto, con algo de cama e caldo de galiña. É monolíngüe, solidaria e moi aberta. Lembro cando soubo da miña moza formal e me dixo: “E logo cando vou coñecer a miña neta?”. Un tempo máis tarde, cando a miña nai se preocupaba por se a ela lle parecería ben que na aldea a miña noiva durmise canda min, como xa era asumido noutras latitudes familiares, ela mesma se tiña anticipado: “E durmiredes xuntos, non? Non é así outras veces?”.
Onte á volta da aldea, despois de desfrutar o froito do traballo da vella e lamentar non tela ao meu carón na mesa, como viña sendo desde que nacín, na televisión Luís Tosar recibía ese Goya tan merecido usando a lingua galega con natural orgullo, en presenza de varios representantes dun goberno galego que no sabe nin quere saber que país goberna, nin que tesouro ten por descubrir. Naceron ollando para o alén, a aínda non foron capaces de ollar para o chan humilde e digno que pisan. Calculo que Tosar non falou galego coa intención de salvar ningunha patria, nin de quedar ben con ningún sector social ou político, nin de facerse notar. Simplemente falou galego porque quixo e podía facelo, mais evidentemente esa actitude individual revela un forte compromiso social. Por iso, fronte ás condutas asociais, parabéns a Luís Tosar.

Veño de ler que Google dixitalizará 500.000 libros dos fondos da Biblioteca de Lyon nos próximos 10 anos. E as nosas bibliotecas? Alguén sabe que se está a facer aquí? Hai aproximadamente 3 meses, nunha das ocasións en que coincidimos con Luis Collado, director de Google Books España, preguntámoslle se tiñan contactos co noso governo para emprender plans de dixitalización. A súa resposta foi que actualmente non, se ben houbera un contacto inicial co governo anterior. Tamén dixo que non tiñamos por que preocuparnos, porque tiñan dixitalizado  moitos fondos galegos procedentes dunha biblioteca de Barcelona.

Aproveitamos para preguntarlle tamén por que non estaban as ferramentas de Google traducidas a galegoe explicounos que a razón era a mesma. Os governos catalán e vasco asinaran/pagaran acordos de tradución e o noso non. Ofrecémoslle o noso equipo para facer a tradución e comprometernos ás actualizacións por un tempo razoábel pero dixo que Google non traballaba así.

Preguntamos entón que pasaría se o noso governo nunca chegaba a falar con eles. Explicounos que Google tamén leva a cabo as súas propias traducións e que ten unha relación de linguas ás que ten planificado traducir as súas ferramentas aínda que non conte con cartos institucionais. Queredes saber o lugar que ocupa o galego nesa lista? Eu tamén.

Tati Mancebo

Teño para min que unha das eivas maiores deste país é que os políticos operan con absoluta irresponsabilidade técnica. Os caso máis patente na actualidade é o goberno do PP, que desde San Caetano se dedica —entre outros grandes atrevementos que sospeito— a derrubar a fráxil casa da dignidade da lingua galega mentres TODAS as institucións culturais galegas desaproban as súas pretensións. Deste modo, carga contra a normativa lingüística nos ámbitos do ensino, do funcionariado e do sistema literario desatendendo toda a recomendación dos técnicos máis cualificados de Galiza.

Isto é, infelizmente, habitual: os políticos compórtanse, salvo honrosas excepcións, como señores feudais durante a súa lexislatura. Non son xestores dos recursos comúns que se apoian responsabelmente nos técnicos e profesionais de valor que accederon mediante dura concorrencia aos postos máis especializados da función pública, non. Unha actitude que se revela tamén especialmente tráxica nas irresponsábeis actuacións sobre o patrimonio arquitectónico, como agora exemplificarei. E será unha mostra entre un millón, probabelmente.

Onte botei o día co recoñecidísimo escritor Xosé Vázquez Pintor, un exemplo de entrega á literatura e á acción sociocultural responsábel que moitos seguen de cerca desde hai decenas de anos. Despois de resolver os asuntos literarios que nos convocaban na Agolada e de coñecer o peso da súa idelidade ao país, mostroume os famosos Pendellos de Agolada, unha serie de postos de mercado centenarios que a vila alberga no centro urbano, erguidos sobre pedra miúda e toscas columnas que conforman fileiras de cubertos para a venda de mercadorías, todo vencellado á máis antiga tradición. Pois ben, Pintor mostrábame horrorizado a agresiva reforma que o PP municipal perpetra sobre as rúas daquel recinto ancestral: ante a variedade da vella pedra do solo irregular, harmónica coa humilde e ruda construción dos “pendellos”, os “modernos” políticos de hoxe deciden levantar o chan histórico e colocar pedra lisa, branca e rectilínea! E o noso escritor, que se manifestou sobre tamaña falta de sensibilidade, aínda tivo que escoitar que “debía coidar esa aguda pedritis que padece”! Quere dicir isto que non hai no municipio un técnico cualificado ou un funcionario responsábel que saiba que unha actuación nun espazo tan delicado merece un estudo decente e as medidas de protección oportunas? Eu creo que non, só debe acontecer que está ao mando un ignorante que obvia os informes pertinentes, solicitados ou non, e que opera na ausencia total de sensata preocupación polo patrimonio cultural. Será que aínda nas construcións antigas só ven “un mercado vello”, e que se non  erguen algo novo non fixeron nada visíbel ou politicamente rendíbel? Despois dirán que os funcionarios non traballan, mais en moitos casos é evidente que non lles permiten cumprir adecuandamente coa súa función.

Fotografía (A. F.): Xosé Vázquez Pintor nos Pendellos de Agolada. Debaixo dos seus pés obsérvanse o vello e o novo pavimento.

«Retransmisión online da presentación en Vigo do libro 55 mentiras sobre a lingua galega

A retransmisión comezará hoxe venres 5 de febreiro ás 20:30 e contará coa participación do autor, Xosé-Henrique Costas, e doutros dous membros de ProLingua, Manuel Bragado e Agustín Fernández Paz. Se se produce algunha interrupción durante a mesma, lembra recargar a páxina no botón correspondente do navegador. Se non podes ver a carta de axuste, deberás instalar a última versión do navegador libre Firefox. Tamén podes instalar o plugin de VLC se prefires seguir utilizando o teu navegador antigo. Se non podes instalar software no teu terminal, solicítalle ao administrador da tua rede acceso a estes estándares.» (Ler máis en Prolingua)

«Nunha idade remota, a serpente KaiKai, espírito maléfico que habitaba nas profundidades do mar, virou tola e provocou unha grande inundación; quería acabar cos homes e destruír a terra. Grazas a TrenTren, a serpente boa, deu a voz de alarma e aconsellou aos homes que subisen aos cerros para non perecer afogados.
Así o fixeron. Homes, mulleres e nenos escaparon ás alturas levando canda eles animais e alimentos suficientes para sobrevivir. Os cerros, coa axuda de TrenTren comezaron a ascender para afastar os homes da ameaza, pero a poderosa KaiKai seguía elevando o nivel do mar para alcanzalos. Aqueles que non daban acadado os cumes transformábanse en peixes, dando así orixe a novas especies mariñas.
Durante días, noites e lúas as augas medraron. Os homes seguían trepando e tan alto subiron que tiveron que protexerse do sol coas cuncas que transportaban os alimentos. Aínda así algúns morreron abrasados.
Diante da ameaza da auga e do sol asasinos, fixeron todo tipo de sacrificios pregándolle aos deuses que axudasen a TrenTren a derrotar a KaiKai. Por fin, puido ser vencida a pérfida serpe. os mapuches son os descendentes daqueles sobreviventes coñecidos como llituches.» (Xulio L. Valcárcel)

OS PODERES DA AUGA LÉVANME

Vello estou e desde unha árbore
en flor enxergo o horizonte.
¿Cantos aires andei?, non sei.
Desde a outra beira do mar o sol
que se adentra
envíame xa as súas mensaxeiras
e a atoparme irei
cos meus avós.
Azul é o lugar onde imos.
Os poderes da auga lévanme
paso a paso.
O Río do Ceo é apenas
un pequeno círculo
no universo.

Neste Soño quedo:
¡Voguen remeiros! No silencio
vou
no canto invisible da vida.

Elicura Chihuailaf (p. 61)

Realmente a lectura destes poemas é unha experiencia alucinante, tanto polo que poden ter de certas concomitancias telúricas con certa arte nosa canto por unha estética que en ocasión quere parecerme próxima dalgúns poemas galegos de 80. Si, próximos no telúrico e a forma de expresalo, por moito que o que aquí foi tachado de “culturalismo” por moitos no caso dos mapuches máis facilmente se admita como unha corrente dignamente vencellada á tradición. Aínda que os mapuches leven poucas decenas escribindo, estexan alfabetizados en castelán e citen a Henri Michaux.

«[...] Apréciase ben na capa do libro, con esa ilustración de Alberto Esperante que tivo que nacer do diálogo e da coordinación. Nela e nos textos anúnciase o que vou situar como fundamento inventivo deste Metal central, a parábola fabril construída como montaxe de breves proxeccións metamórficas para dar conta dun fluxo ou proceso, o da fabricación metalúrxica e o pouso que iso deixe nos operarios que a sosteñen, e de varios mitos ou imaxinemas entre os cales os da caverna, o do pequeno mundo do home (micro e macrocosmos en paralelo9 e o do fetichismo da mercadoría non son menos relevantes.

[...] O prologuista [Xosé María Álvarez Cáccamo] fala de singularidade expresiva e poética, de que ninguén máis está a escribir poesía deste xeito entre nós. Inútil discrepar, se ben parece que libros como Os documentos da sombra, do propio Cáccamo, podería formar parte dunha tradición textual á que non é completamente alleo o oficio de Ferreiro.

[...] O máis interesante da proposta poética do autor xulgo que sexa a consecución, en xeral alcanzada, e só nalgún momento dubitativa,  dunha dicción liberada das ataduras dunha polaridade maniquea e derrotista do que, en termos de Hannat Arendt, poderiamos identificar como as coordenadas da acción fronte ás do traballo. Ferreiro explora en suma as inseguras posibilidades  de reverter o espectáculo integrado no que se reconfigurou a caverna, no que metamorfoseou o Leviatán, e de alcanzar que o seu discurso poiético e a acción pública marquen un límite consciente entre o ferro e a chatarra, entre a enerxía e a doma. Menciona adoito a fraxilidade e o desgaste , ao tempo que reverencia a mirada inocente que non é quen de evitar o gozo lúdico da produción ou da linguaxe, evidenciado no poema que dá título ao libro mediante paronomasias, figuras etimolóxicas e derivacións que rodan e rodan nun xogo imparábel e metamórfico, acaso esperanzado, acaso absurdo, pero nunca acabado. Ademais, como un recurso último, Ferreiro acode ao mito e formula nel a pregunta sobre o lugar do amor, sobre os seus restos, cosmogónicos pero biolóxicos. Sorprende isto. Estimula non só a imaxinación: tamén a análise.» (Arturo Casas: “Na parábola fabril, o mito”, en GRIAL. Revista Galega de Cultura, nº 184)

«[...] Somos minorizados, periféricos, emerxentes ou, simplemente, pequenos? Facemos da transgresión a nosa vía ou sobrevivimos nas marxes? É a nosa lingua unha árbore aínda vizosa ou, pola contra, traballamos con vimbios lisos e eslamiados de puro celo institucional? Podemos soñar cun paseo digno polo mundo ou segue a ser urxente mellorar a nosa casa? Énos aínda preciso saírmos á rúa a pelexar o noso espazo —solidarios, loitadores e carnais— ou máis ben o noso atractivo pende da forza e da imaxinación coa que habitamos os espazos libres que a Rede ofrece? Logo duns intensos días de conversa ao abeiro da forza telúrica de Arántzazu, fíxose ben patente a diferenza de velocidades e estratexias con que cada un dos nosos países percorre hoxe o camiño. Ficamos, pois, coa sensación desacougante de estar a perdérmonos e vista e, tamén, coa convicción de que o foro Galeusca precisa e merece —se cadra máis que nunca— ser reiventado.

Esa diferenza de velocidade mostra tamén os camiños, ferramentas e obxectivos que cada literatura se marca, emprega ou desexa. A delegación galega foi explícita na súa vontade de mirar o futuro, valorando positivamente o estado da produción propia e a súa proxección. Lonxe de deternos a avaliar os espazos consolidados ou colapsados, todos coincidimos en que a escrita galega atopa na rede e nas novas tecnoloxías un terreo aberto no que poder expandirse con eficacia. E foi nesa liña de apertura explícita, alentada pola nosa delegación, onde xurdiron algúns dos debates máis acendidos; sobre todo no desembarco do libro dixital e aos cambios evidentes que isto vai provocar no sector. Concordamos todos en que o libro tradicional é un obxecto útil desde hai máis de medio milenio, e ninguén dubidou de que terá un lugar específico a carón do libro dixital. No entanto, houbo trasacordos nos tempos de implantación dos novos soportes literarios.

Por outra parte, a tecnoloxía permite, con melloras superadas a cada momento, unha redución tal dos gastos de posta en mercado das obras que sen dúbida xustifica un maior beneficio do creador. Neste sentido, revélanse imprescindíbeis fórmulas novas para a remuneración xusta dos dereitos de autor dentro do contexto dos modos de  produción dixital. Sen a necesidade da impresión en papel, con posibilidades de reprodución e distribución de custo reducido, resulta obvio que as porcentaxes dos creadores xa non teñen que aminorarse ante o investimento de produtores e vendedores de produto final.»

Este foi o texto que elaboramos para o número 184 da GRIAL. Revista Galega de Cultura os seguintes autores e autoras participantes no Galeusca 2009: A. Riveiro Coello, D. Tembrás, F. Castro, M. Queixas, R. Vega e A. Ferreiro.

Ángel Gómez Morán Santafé, desde Xapón, tenta contactar con Carlos Oroza para agradecerlle o seu talento e os bons momentos que viviu de neno grazas a el. Hai tempo que tenta usar este blogue como medio de comunicación e non podemos desatender actitudes deste teor.

Se alguén coñece o modo de contactar con Carlos Oroza pode deixar recado aquí.

Houbo algunha vez un libro presentado simultaneamente en tantos lugares do mundo? Isto ten un valor algo máis que simbólico: ten recendo a humanidade.

Ao final si temos que recoñecer que existe un conflito grave nesta sociedade, mais non é de carácter lingüístico. É institucional, e pon en causa mesmo a vontade democrática do goberno galego. Diríamos, despois de observar os meses de mandato do PP, que chegaron ao goberno para actuar como señores da terra, como se os cidadáns fosen vasalos a traballar unhas leiras emprestadas. Do noso traballo, suado día após día, temos aínda de dar os inxustos dícimos para a construción do grande túmulo da cultura galega, cando os proxectos de hoxe, aqueles que están en marcha e sachan o noso futuro, son abandonados polo apoio institucional. Semella que recaudan impostos sanguinarios para logo nos ofreceren morcillas a comer. É isto futuro? Isto ten outro nome: canibalismo encuberto ou aniquilación premeditada.

Os esforzos de institucións culturais e de ensino, e aqueles tan populares que deron en manifestacións tan rotundas como as tres catedralicias xuntanzas e a cultural AchegArte, produciron nese goberno un movemento cara a retagarda. Porén, isto non debería ser a guerra, nin os gobernantes seren enemigos da ponderación e do benestar social. Din hoxe desde o goberno, ante o rexeitamento social abrumador do pobo, que se mateñen “fieis aos seus principios” , aínda que polo momento afrouxen a corda con que pretenden esganar  o patrimonio cultural do país. Que desculpas son esas de que “eu non estaba aquí nese momento”? É que agora, coas mans tinguidas e a arma do delito na man, pretenden eludir a culpa cunha infantil cohartada?  Ergueron un pretendido decreto do ensino dando as costas aos profesionais do sector, isto é, sen autoridade pedagóxica, e agora van mudar a proposta porque a protesta popular os puxo a eles mesmos en causa como gobernantes. Só reaccionan ante o medo a unha estampida que os poda pisar, eis uns “principios”  carentes de criterio técnico, os únicos que albergan as súas mentes sedentas de poder [...]. (Ler máis en blogaliza.org)

Fotografía: un enorme bolo de chapapote que esta fin de semana expectorou o mar na praia de Valcovo, en Arteixo.

Para todas aquelas que precisan algunha reflexión máis sobre a situación do mercado do libro dixital recomendo esta lúcida nota de Enrique Dans sobre a “guerra dos eBooks”.

Onte polo correo ordinario chegaron as encomendas feitas a Biblos Clube de Lectores, espazo no que hai un tempo merco libro galego, libro portugués e música, preferentemente. Nesta ocasión o lote consistía en:

Bos tempos para a lírica. A xeración de 1980, de Xavier Baixeras (Espiral Maior). «É un estudo exhaustivo, e ao mesmo tempo moi persoal, da escrita levada a cabo polos autores da coñecida como “xeración poética dos 80″. O autor analiza a obra de 11 poetas representativos dunha época particularmente “singular” da lírica galega contemporánea.»

Novas achegas ao estudo da cultura galega. Enfoques literarios e socio-históricos, edición de Olivia Rodríguez González e Laura Mariño Sánchez (Consello da Cultura Galega / Universidade da Coruña / AIEG). «Unha selección de traballos que pasaron, ademais da peneira do comité editorial, o cribeiro non menos rigoroso de seren postos en común, discutidos e refeitos polos seus autores durante os tres anos que mediaron entre o seu encontro na Universidade Federal de Salvador de Bahia (Brasil), co gallo do VIII Congreso Internacional de Estudos Galegos organizado pola AIEG, e o momento presente, en que fixeron a última revisión antes de entregalos ao prelo electrónico.»

Medea dos fuxidos e outras pezas, Manuel Lourenzo (Biblos). «Conxunto de pequenas obras teatrais que permiten o seu disfrute como lectores e tamén a representación con sinxelas montaxes ao alcance dos afeccionados, escolares ou adultos.»

Totem, Fran Pérez “Narf” (Falcatruada). «Segundo disco de Fran Pérez, compositor e vocalista que ofrece baixo o marchamo de Narf a súa identidade máis sintética e acústica. Este traballo recolle melodías pop que dan forma a sons de todo o mundo.»

As noticias desta semana están irremediabelmente tinguidas de malestar polas inverosímiles declaracións do Conselleiro de Cultura, procedentes sen dúbida do seu descoñecemento do que a cultura xa representa neste paisiño que non duplica en habitantes o distrito de Manhattan, un dos cinco da grande capital que o señor Varela debe coñecer algo, polo que vén contando.
Os primeiros en reaccionar foron os escritores galegos galardoados con Premios Nacionais de Literatura, auténticas institucións andantes a maioría, que non puideron calar ante as afrontas de quen asegura servir Galiza desde o goberno e pediron a dimisión do Conselleiro. Realmente non era de recibo que o máximo representante da cultura estime a galega ser “ensimesmada” ou se permita frivolidades insultantes semellantes.
A seguir, as reaccións da Asociación Galega de Editores foron igualmente contundentes e claras, como xa non podía evitar unha industria que pretendía ser prudente en tempos de crise. Mais un goberno obsesionado con deitar o trigo  sementado polo anterior e abertamente agresivo con toda especie cultural autóctona obrigounos a esixir as debidas rectificacións do Conselleiro polas súas palabras. Aproveitaron tamén a ocasión para lembrar os inxustificados mitos que a acosan en moitos foros, como a reiterada falsidade dun exceso de subsidios que os manteñen artificialmente boiantes, e lembraron publicamente que a promoción da lectura non constitúe necesariamente o proxecto estrela do ano senón un deber institucional reflectido nas leis.
Como aínda era pouco, a día de onte a Asociación de Escritores en Lingua Galega e a Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil (GALIX) apoiaron os escritores premiados a nivel estatal, lembrando por súa vez que “recoñecer publicamente a cultura galega en xeral, e a literatura galega dos nosos escritores en particular, é o primeiro paso necesario para superar tópicos arcaicos e caducos”.
Véñenme neste momento á memoria os días posteriores ao 1 de marzo, cando Tati Mancebo e máis eu nos reunimos na Concellaría de Cultura da Coruña para anunciar a nosa sospeita de que o Culturgal 2009 non tería apoios da Xunta e que nós estabamos dispostos a axudar a erguer no seu sitio un evento que cubrise a falencia. No Culturgal de 2008, para alén dos lucidos investimentos do goberno, tíñamos percibido como nunca que o movemento cultural galego posuía unha enerxía con inercia propia, e que portanto aquela Feira das Industrias Culturais era visibelmente fundamentada nunha necesidade real da sociedade. Era a grande feira da cultura, e algo así non debía ser desatendido a partir dese momento. Así, o que foi unha arroutada afirmativa de poucos, recolleu na rede os apoios dunha cidadanía activa que non quería renunciar ao espello dunha cultura galega moderna, e unha institución pública, o Concello da Coruña, asumía de modo exemplar o cumprimento do seu deber de servicio. Sen pantomimas, sen protagonismos institucionais e co incalculábel apoio de moitas persoas que puxeron a camisola do AchegArte aquel fin de semana ou colaboraron desde a casa ou viñeron simplemente desfrutar en irmandade daquilo que inxustamente lles pretenderan negar. Porque debemos lembrar, paisanos e paisanas e non vasalos e vasalas, que o deber dos políticos da cultura non é comportarse como autoritarios señores feudais, senón estar á altura do que a sociedade culturalmente reclama. [..] (Ler máis en blogaliza.org)

Celebramos a entrada na comunidade blogalega da artista Blanca Silva, autora dunha obra sorprendente pola calidade e a súa paixón colorista:

Tati Mancebo: «Hai semanas en que o libro dixital non produce gran cantidade de noticias, hai semanas en que as noticias se centran nos lectores de ebooks. A semana pasada Apple anunciou un evento de presentación sorpresa para o día 27 de xaneiro e a tinta comezou a rodar. Amazon presentou a oferta para autores venderen directamente os seus libros -pensando sobre todo nos títulos antigos, esgotados e descatalogados-, tamén presentou a súa plataforma, ao máis puro estilo iStore, onde os desenvolvedores poden crear e testar online as súas aplicacións, facendo ver que as acusacións de sistema fechado que se facían ao Kindle están lonxe de ser certas. Nestes dáis seguíronse anunciando novos lectores de libros e comezan a anunciarse para febreiro os primeiros tablets que poden cumprir as expectativas dos usuarios que queren reunir nun só aparello ordenador, navegador e lector cómodo de libros, con sistemas que combinan as pantallas a cores e as de tinta electrónica e similares. [...]» (Ler máis en blogaliza.org)

«A plataforma a prol da defensa e promoción da lingua galega ProLingua presentará o próximo venres 5 de febreiro a súa primeira publicación titulada 55 mentiras sobre a lingua galega, coordinada polo profesor da Universidade de Vigo Xosé-Henrique Costas.

Esta publicación pretende ser un argumentario sinxelo e clarificador, ao tempo que sólido e rigoroso, que axude a sociedade galega a comprender e superar aquelas valoracións e interpretacións subxectivas, ideoloxizadas desde unha óptica exclusivamente partidista, erróneas ou perversas que perseguen o  obxectivo de actuaren de freo ao camiño da necesaria reposición e normalización de usos para a lingua galega no seo da súa sociedade.

Co gallo de ofrecer unha análise dos prexuízos máis comúns que difunden os negacionistas do idioma, sae publicado este esperado libro útil, unha obra rigorosa que, paseniño e cun ton distendido, avanza até desmontar por completo, unha por unha, as principais falacias que ao correr da historia se veñen vertendo sobre a lingua galega, facendo fincapé naquelas que, por diversas razóns que tamén o libro pon de relevo, a día de hoxe teñen un maior calado na sociedade.

Xa que logo, podemos falar desta publicación como dunha reacción organizada, limpa e contundente contra as difamacións daqueles que, por complexo, mesquindade ou ambas as dúas cousas, só buscan o esmorecemento da lingua propia de Galicia, o galego.

Nos próximos días ofreceremos no noso blogue, http://prolinguagalega.org, cumprida información da multipresentación que deste libro se fará simultaneamente en máis de medio cento de localidades espalladas polo noso país –todas as cidades e principais vilas-, polo Estado español – Ponferrada, Madrid, Barcelona, Vitoria/Gasteiz e Trintxerpe- e no estranxeiro – Tübingen, Buenos Aires, Lisboa, Tel Aviv, Nova York, Bethelem, Nablús, París, Saraievo, Londres, Bruxelas e Copenhague. Unha relación de puntos de encontro e presentación longa e aberta, pois a recepción a esta iniciativa por parte da sociedade está a ser altamente positiva e comprometida.» (ProLingua)

Sentimolo, pero esta anotacion non esta disponible en galego

Olle máis fotografías do evento en O levantador de fotos.

A páxina Fervenzas literarias continúa a súa louvábel actividade de divulgar a literatura cun novo recoñecemento aos mellores traballos do ano anterior. Nesta ocasión, o noso Metal central recibiu o terceiro premio “Mellor libro de poesía para adultos”, e AchegArte, a feira que cubriu tan honorabelmente a ausencia do Culturgal 2009 e na que tantas horas horas investimos en mancomún cultural, o premio “Mellor iniciativa literaria”.

Agradecemos a Fervenzas literarias o seu esforzo e aos lectores a súa atención.

Susana Sánchez, poeta com uma língua literária extremamente poderosa, povoada de imagens apanhadas no abismo, versos de aço, brilhantes, polidos e firmes, apresentará seu [de]construçom no 20 de janeiro, em Santiago de Compostela. O Portal Galego da Língua aproveitou o contexto para entretrevistá-la: «[...] Descobrim Sophia numha estadia de estudos em Lisboa, o ano que lhe deram o Camões, mas uns tempos antes do prémio acontecer. Eu fiquei engaiolada com a sua obra poética. Influência? Gosto imensamente da poesia singela, breve e sintética, sem barroquismos léxicos, que há, sobretodo, nos seus últimos livros. Por vezes acredito que consigo cumprir com essas premissas quando escrevo mas, paradoxalmente, é muito difícil escrever singelo. [...]» (Ler mais no PGL) Interessantes também as palavras do professor Carlos Quiroga sobre a autora.

No contexto das reaccións ás Bases para o decreto do plurilingüismo no ensino non universitario de Galicia 16 de xaneiro de 2010, oportunamente analisadas por diversos colectivos e agora máis iluminadas polas consideracións da RAG, en Portugal érguense voces contra as agresións do goberno galego do PP:

Costa Guimarães (Correio do Minho): «[...] O decreto ofensivo da Língua galega foi apresentado a meio das férias do Natal pela Junta da Galiza sob a capa da aprendizagem do inglês, prejudicando nitidamente o galego, numa acção que os linguistas da Galiza consideram uma burla tremenda porque se vende um suposto ‘trilinguismo’ — castelhano, inglês e Galego — que é impossível aplicar em quase toda a Galiza.
Com falácias sobre o inglês o que tentam é confundir a opinião pública e camuflar esta navallada contra o galego — acusam os promotores da greve geral.

O último censo da Galiza assinalava que 20% dos rapazes e raparigas entre 14 e 19 anos são analfabetos funcionais em galego. A Junta, em lugar de ajudar a resolver este gravíssimo problema, aprofunda-o e cria outros novos. Como se pode entender que se proponha como justo reduzir a presença da língua mãe no horário escolar? — perguntam os opositores deste decreto-lei que favorece o inglês e despreza o galego.

Em nome da liberdade de escolha e face à imposição unilateral de Núñez Feijóo, as comunidades educativas reclamam que se escute a sua voz, porque o decreto galegófobo não merece mais que a sua rejeição.

No dia 21 de Janeiro, os minhotos não devem esquecer um abraço de solidariedade aos galegos que lutam por um dos seus emblemas mais vivos da sua identidade como povo e baluarte da sua autonomia face à imposição castelhana sob a capa da liberdade. Não apenas por amizade aos galegos, mas porque a Lusofonia está ameaçada e ficará empobrecida na Galiza com este decreto da Junta de Nuñez Feijóo.»

Nun contexto en que Portugal fai esforzos por acordar do seu sono económico dedicando esforzos por camiñar cando o Brasil sen preconceitos e por fin comeza a prestar atención á Galiza, como demostra o vídeo a seguir, o noso país ten que defenderse dos abutres de Madrid que veñen aniñado secularmente nestas terras. Isto provoca que, en lugar de nos aproximarmos dunha lusofonía potencialmente regaleguizadora, continuemos a ollar o flanco castelán coa única hipótese de continuar a resistir. Así, encanto repomos a barricada do leste, secan as fontes interiores e desprezamos as augas dos alxibes do sul.

Agradecemos ao amigo César Morán o camiño para o vídeo reproducido.

Coñecimos este pasado verao o autor e editor João Manuel Ribeiro en Gaia, na presentación de Verso a Verso , libro en que tamén participan os amigos Amadeu Baptista e Vergílio Alberto Vieira. Alí puidemos coñecer os interesantes libros da editora Trinta Por Uma Liña, da que habemos referenciar tamén neste ano varios títulos. Estes días recibimos o convite para a presentación dunha obra que semella ser realmente suculenta.

A Agrupación Cultural Ergueitos, que con tanto mimo organiza anualmente un dos máis prestixiosos premios de poesía, acaba de incorporarse ao Blogomillo. Este pasado ano tivemos a honra de participar no roteiro literario que tamén anualmente organizan, un luxo de evento que mestura natureza, poesía e amigos das letras como ningún outro. Podedes ver unha mostra na reportaxe de Blogaliza que realizamos en 2009:

Tati Mancebo: «Guy LeCharles Gonzalez afirma que 2010 será o ano “e” mais o “e” non é de ebook senón de experimento: experimentos cos contratos, cos dereitos, cos formatos, coa distribución. A experimentación incluirá necesariamente os ebooks mais non estará centrada neles.

Se o libro é efectivamente un obxecto tan perfecto e o negocio, tal e como o coñeciamos até onte, está a atravesas momentos difíciles, a experimentación será o camiño, di este home.

Moi interesante o artigo, a ultima sección titúlase: os grandes experimentos traen os grandes fracasos.»

Segundo nos confirma Yolanda Castaño, estes dous magníficos poetas, dos países onde o sol nace e onde se pon, estarán man a man e gorxa a gorxa o 19 de xaneiro de 2010 na Casa da Cultura de Salvador de Madariaga (Rúa Durán Loriga, 10) ás 20:30. Do galego recentemente tiven a oportunidade de referenciar o seu Vento de sal, así como de recibir das súa xenerosas mans Espazos do poema. Do catalán, atrevinme a pedir a Portugal o seu Casa da misericórdia, premio nacional de poesía española e premio nacional de literatura catalá, en edición bilingüe. A ver vamos se o libro chega a tempo para mo asine o poeta máis nacional.

A Asociación Francesa de Libreiros e a recente Asociación de distribuidores de produtos culturais lanzan o manifesto o 13 de xaneiro de 2010 en representación de todos os libreiros coa finalidade de evitar que a distribución de libros siga o mesmo camiño que a de música.

Piden prezo fixo para o ebook, así como que se rebaixe o IVE do 19.6% ao 5.5 e a creación dunha centro común de editoras e librarías durante 2010. Os referentes para este centro deberán ser o estadounidense International Digital Publishing Forum ou o Libreka alemán.

Hai quen di que é demasiado cedo para establecer prezos fixos para os ebooks, pero outros din que, sen prezo fixo, os dous peixes grandes devorarán todos os cativos

Os distribuidores reclaman dixitalización masiva, prezos inferiores ás edicións en papel, sistemas de lectura compatíbeis e paquetes diversificados de produtos para iren por diante das edicións non oficiais. (Tati Mancebo)

Damos a benvida á Blogaliza ao amigo Xoán Abeleira, autor do máis que recomendábel poemario Animais Animais (Espiral Maior, 2000), en 2009 editado en bilingüe por Bartleby Editores e que en breve teremos ocasión de referenciar aquí. Son imprescindíbeis as súas traducións de Rimbaud, os surrealistas, Lawrence, Plath e Hughes, ademais das súas accións poéticas sobre os escenarios.

Abogados, xuristas, blogueiros, empresarios e colectivos sociais de todo o estado uníronse para facer fronte común contra a coñecida Ley Sinde. Onte presentouse en Madrid a plataforma “Red SOStenible“, através da que se coordinarán diversas accións co fin de protexer os intereses dos cidadáns na red, ante a presión dos sectores industriais (ler máis en radiocable.com).

O vídeo que a seguir ofrecemos contén a rolda de prensa emitida ao vivo onte, e permite coñecer o fundamento das protestas cidadáns en marcha:

Ramón Menéndez Pidal: «Alfonso VI, sin embargo, no podía aceptar que España fuese patrimonio de san Pedro; por de pronto no se sometió al censo que pagaban el rey de Aragón, el conde de Besalú y otros, pagado todavía por Aragón y Portugal en el siglo XIII. Lejos de eso, empezó entonces a reclamar la antigua dignidad imperial que por rey de León le correspondía; pero no se contentó como hasta entonces con ser llamado emperador, igual que su padre Fernando I, sino que él mismo usó el título, y lo empezó a generalizar en sus diplomas ese año 1077 en que Gregorio VII comunicaba a España las pretensiones anunciadas fuera de ella cuatro años antes; además, el título escogido por Alfonso era más explícito que el de sus antecesores, como si con él quisiera atajar las pretensiones de Roma: Ego Adefonsus imperator totius Hispaniae. La idea imperial manifiesta claramente, por primera vez ahora, conciencia plena de toda su importancia, de toda su extensión sobre la España libre y sobre la irredenta. Por su parte, los otros reinos de la Península hubieron de reconocer, como de antiguo lo hacían, esa supremacía jerárquica del rey de León; así varios diplomas aragoneses ponen en su data: “regnante pio rege domino Sancio in Aragone et in Pampilonia; imperatore domino Adefonso in Legione”; y a su vez los historiadores árabes hacen constatar esa preeminencia, cuando explican que Alfonso VI “usaba el título de imperator, que quiere decir rey de los reyes”. Insistió sobre este concepto Alfonso, algunos años después, cuando amplificaba su título y se proclamaba “constitutus imperator super omnes Hispaniae nationes”.» Este libro de Pidal, La España del Cid, é un tixolo de 500 páxinas que ten o propósito, como poucas obras, de fundamentar a nación española na Castela medieval. Como no século XI o poder castelán era moi reducido revélase esencial aproveitar un monumento literario como o Cantar de Mío Cid para albergar no corazón dun fidalgo de Castela o xérmolo do patriotismo español. Este estudo vencellará, intencionadamente, as virtudes de Alfonso VI co facto de ser rei de Castela (que o era como doutros condados, terras e vilas de rango inferior ao Reino de Galiza-León, nas súas mans) e os defectos co de non ser castelán. E o Cid, moi pouco relevante nobre da época no que respecta ao poder político e económico, aparece aos ollos do profesor como unha personaxe de primeiro nivel referenciado sen conta polos xograis. Xograis, porén, que nunca existiron no século XII en Castela ou ao menos dos que non se ten noticia ningunha, mais que son atrevidamente utilizados a discreción para xustificar, en lugar dos tamén ausentes cronistas da altura, afirmacións sustentadas no ar: «Esta noticia es ciertamente tardía (el Tudense escribe hacia 1236), y además me parece provenir de fuente juglaresca, pero la creo de origen antiguo y, por lo tanto, fidedigna, ya que los primeros juglares castellanos eran más cronistas y menos poetas que sus colegas los franceses». E non fará falta advertir que para os historiadores serios tratar fontes xogralescas significa na maior parte das veces a imposibilidade de escindir a historia e a ficción literaria.

I.
Outrora, aqueles livros em cujas páginas
os coraçons eram ânimas expandidas polo ar
no obscuro universo da derrota,
aqueles poemas cheios de bile e dor
eram a minha vida

Ou talvez eu
ser criado por um deus estranho
era a sua imagem e semelhança

E ao fundo, sempre presente, o sotaque da maré
com toda a força da loucura
e aqueles irmaos de sangue recreando-nos juntos
na auto-compaixom dos vencidos, numha terra aziaga
quando o terror e a miséria
som também deuses mesquinhos que estám em todos os lugares.

Apaguei da memória aqueles estridentes versos,
escritos com todos medos dos homens
e nesse preciso instante os olhos das nuvens
espreitavam para o jardim gótico
ante o esperado florir da rosa de sete pétalas

E depois dumha interminável espera, retornei à cidade
de vidraças opacas e árvores de chumbo,
como uma criança descalça, despossuída do seu diário

E agora, visto que a gadanha me dita a razom da existência,
percorro -sem medo nem esperança-
os passeios soturnos
na procura dumha luz oblonga,
em contínuo movimento,
até ser a ágil e inaprensível galopada
dum cavalo a preto e branco
rumo a o reino da luz

II.
E O TEMPO ESTENDE A SUA MAO POLA MINHA CABEÇA

Agora, neste instante de fascínio
à contra-luz da lua moura
entrego-me a ti,
dou-te a cinza da minha mao
e fago-te beber dum cálice esmeralda
o vinho da paixom cigana,
na procura do amor sublime

Eis o compasso da hora fóssil
na boca amarga do destino,
a maré que destrui a calma invernal
na praia das tristezas entressonhadas

Este é talvez o espaço que instaura
umha nova ordem sem o horror da morte,
assim, sendo a luz central das nossas vidas

E todas estas sensaçons ficam
muito perto da loucura
na casa alva onde a magia divina da aurora
perfila a face lumínica do amor,
límpida água vital

E mesmo os olhos de etíopes tornam-se floridos
nesta primavera do sentimento,
à distância dum campo de batalha
que já pertence ao passado,
ouvindo-se só muito longe a latente música
do fim do fim dos dias

E talvez seja o tempo
o elemento menos cruel
da alquímia do verbo.

Estes textos pertencem ao poemário Abjecçom a preto e branco, que venceu em 2001 o prémio Terra de Melide.

Acaban de gravarme para a TVG a falar do antreproxecto de Lei de Economía Sustentábel / disposición primeira. Temo ter soltado un lío de afirmacións sen xeito, mais en fin, faise o que se pode. A miña argumentación pretendía ser a seguinte:

Paréceme que a disposición primeira está pensada para protexer os negocios particulares, non para mellorar o benestar común dos cidadáns. Se vai adiante podería chegarse á indefensión xurídica dos usuarios dos medios dixitais, porque se permitiría o peche de páxinas web a instancias dunha autoridade administrativa, case sen intervención xudicial. Isto acontece nunhas circunstacias en que o goberno socialista anuncia o propósito de introducir as TIC na vida diaria dos colexios. Se asume o goberno que as tecnoloxías da información e o coñecemento son ineludibles nos programas de ensino porque o futuro laboral da maioría pasará por usalas, por que non as toma realmente en serio e lexisla en consecuencia? A verdade é que semella que aínda perdura a vella visión de que na internet só pululan unha morea de rapaces trastes, cando na realidade todos sabemos que o presente e futuro do mundo desenvolvido están xa instalados no traballo dixital.

Esta Lei suporía que se teño un blogue, e nel teño unha ligazón para outro que á súa vez liga para un terceiro que supostamente fai negocios ilícitos, podería a Administración pechar o meu pola relativa  “promoción” dun negocio ilegal. É dicir, un despropósito. Nese caso eu non estaría a facer negocio de ningún tipo e por suposto non son responsábel dos contidos dos outros. A Rede funciona con rapidez, e este facto beneficia para que fai ben e tamén para o que fai mal, está claro, facilitando que o ilegal desapareza se oculte ou mude  inmediatamente de máscara. Mais criminalizando o usuario xeral ou cobrándolle un cánon pola suposta ilegalidade dos máis indignos non se chega a unha situación de xusticia aceptable.

Os argumentos completos de Red SOStenible, sensatos e oportunos, xa foron traducidos para o Blogomillo:

«Consideramos imprescindíbel a retirada da disposición final primeira da Lei de Economía Sustentábel polos seguintes motivos:

1.-Viola os dereitos constitucionais en que se ha de basear un estado democrático en especial a presunción de inocencia, liberdade de expresión, privacidade, inviolabilidade domiciliaria, tutela xudicial efectiva, liberdade de mercado, protección de consumidoras e consumidores, entre outros.

2.-Xera para a Internet un estado de excepción no cal a cidadanía será tratada mediante procedementos administrativos sumarísimos reservados pola Audiencia Nacional a narcotraficantes e terroristas.

3.-Establece un procedemento punitivo “á carta” para casos en que os tribunais xa teñen manifestado que non constituían delicto, implicando incluso a necesidade de modificar polo menos 4 leis, unha delas orgánica. Isto implica un cambio radical no sistema xurídico e unha fonte de inseguridade para o sector das TIC (Tecnoloxía da Información e a Comunicación). Lembramos, neste sentido, que o troco de coñecemento e cultura na rede é un motor económico importante para saír da crise como se ten demostrado amplamente.

4.-Os mecanismos preventivos urxentes de que dispoñen a lei e a xudicatura son para protexer toda a cidadanía fronte a riscos tan graves como os que afectan á saúde pública. O goberno pretende utilizar estes mesmos mecanismos de protección global para beneficiar intereses particulares fronte á cidadanía. Ademais a normativa introducirá o concepto de “lucro indirecto”, é dicir: a min poden pecharme o blogue porque “promociono” un que “promociona” outro que vincula un terceiro que fai negocios presuntamente ilícitos. [...]» (Ler máis en blogaliza.org)

A entrevista de Iago Martínez a Francisco López-Barxas, Director xeral de Promoción e Difusión da Cultura, para Xornal de Galicia é realmente esclarecedora da política cultural que nos espera desde o goberno galego. Sobre todo se temos en conta que o director xeral é probabelmente unha das poucas persoas do PP que pode demostrar algún vencellamento persoal serio coa cultura galega:

1. Defenderase o libro galego, non a literatura galega. O que importa é a universalidade que a Galiza alcanza através das obras, facto que se consigue en castelán: «É evidente que Valle-Inclán non pertence á literatura galega, pero si á cultura galega. Galicia é ás veces máis coñecida internacionalmente por autores que escriben en castelán que pola obra de escritores que escriben, ou escribimos, en galego. [...] Non esquezamos que quen fixo máis polo libro catalán foron os autores de alí que escriben en castelán. [...] Dáme igual Valle-Inclán ou Camba ou Pardo Bazán ou Fernández Flórez. Falo de escritores universais que empregaron exclusivamente o castelán. [...] Non quero que haxa dúbidas: para min, a única literatura galega é a literatura escrita en galego.»

Estes argumentos, incluída a tetraloxía de autores, lembran os do ultranacionalista R. B. Valdés cando despreza desde LVG as particularidades culturais da España “rexional”, que segundo el debían ocultarse con doentía modestia e humildade insalubre para mellor divulgación do único e grande tesouro cultural español. Porén, esta actitude é profundamente antiespañola, desde que se fundamenta no rexeitamento da grande variedade de recursos inmateriais de España, tencionando a súa desaparición mediante unha política fundamentalista, en que o fundamental é o escrito en castellano: «Quizá si Camba, en lugar de haber escrito en castellano, lo hubiera hecho en gallego —o en cualquier otra lengua regional— hace ya mucho que la Xunta o la comunidad correspondiente hubieran venido en su socorro para reeditar sus obras con todo lujo de detalles.»

2. Apoiaríase a constitución dunha institución oficial para a divulgación internacional da cultura galega, análoga ao Instituto Cervantes. Agora habería que saber se só para obra en galego ou tamén para obra en castelán, a de valor autenticamente universal (cfr. 1 supra): «A nós, que estamos en contacto permanente cos distintos sectores da cultura, pareceríanos  estupendo que houbese unha especie de acordo para poder impulsar unha institución deste tipo». Quen tería que chegar a un acordo, a RAG e o Consello da Cultura Galega ou quen máis?

3. A lingua dos galegos é o galego, aínda que só sexan escolarizados en castelán. O importante é falar o que fala a maioría no recreo, xa que determina en que acabará escribindo un autor de literatura infantil. Esta fórmula, defendida no decreto do PP, sen dúbida fará máis forte a lingua galega: «Os meus pais escolarizáronme en castelán porque crían que era a lingua culta. Entre eles falaban en galego, pero aos fillos falábanlles en castelán. Pero cando eu saía ao recreo no colexio falaba galego, porque os meus compañeiros tamén o falaban. Iso non me impediu falar a miña lingua e chegar a utilizala xa de adulto para dirixirme aos máis pequenos. O decreto que tanto se ataca, precisamente porque permite esa liberdade, non vai desaparecer o idioma. Vaino facer máis forte.»

4. O Culturgal 2009 non se fixo porque os editores non quixeron organizar a feira: «Esta dirección xeral non está para organizar nada, senón para colaborar con aqueles que organicen as cousas, para apoialos. É a nosa política. [...]  Se Culturgal pertence aos editores, que sexan os editores os que o organicen. Nós estaremos aí para colaborar. Nunca nos opuxemos a que se celebrase a feira.»

«O novo proxecto de lei contra a pirataría dixital, pensada segundo o Goberno para limpar da Rede 100 webs (200 segundo as empresas do audiovisual) que ofrecen contidos audiovisuais sen permiso dos seus propietarios, continúa adiante cos remendos necesarios. Trátase dunha norma con eivas xurídicas evidentes, pois permitiría a unha Comisión da Administración fiscalizar as comunicacións electrónicas dos usuarios e dicir o que é legal e o que non, para logo un xuíz executar a resolución administrativa sen tempo para poder discutir o fondo da cuestión, e chegando moito probabelmente a executar nos termos iniciais da Comisión. Semella unha estrataxema para non obviar a participación xudicial, mais utilizando esta nunha versión tan reducida que pasa case por testimonial.

Hai quen ve nesta proposta a utilización dunha autoridade administrativa, a supracitada Comisión, para a defensa non de intereses xerais senón de dereitos individuais de contido económico (cfr. Paloma Llaneza en El País); hai quen estima que unha regulación que afecta á espionaxe de comunicacións electrónicas ou á clausura dunha web debía facerse polo menos mediante unha lei orgánica (Cfr. Víctor Domingo en Xornal de Galicia); hai quen opina que obrigar a Audiencia Nacional que vise en catro días aquilo que ordena unha comisión ministerial é un despropósito, como tamén o é exixirlle este traballo a un tribunal exepcional que se ocupa do terrorismo, o narcotráfico e a corrupción (Gfr. Ignacio Escolar en Público). [...]» (Ler máis en blogaliza.org)

Para o Xoán Abeleira, mago das libertações.

Uma poalha de astros ainda inacabada
Cai em cada músculo da alma, vindo
A sua pequena fogueira habitadora
Sussurrar a leve ilimitação da cidade
Que nos leva à ingravidez do poema.
No sonho irrepetível de sermos universo
Andamos, plenos de obscuros saberes,
Sonâmbulos e inocentes na condição
Plenamente humana de nascermos fogo
Sem possessões, só explosão iluminada.
Aceitarmos assim a desnudez primigénia
É o caminho vorazmente atingido no ser
Em nós iniciando o seu trabalho imanente.

Janeiro de 2010

Será que a edición en papel e a dixital comezan a ser medios con diferentes criterios de edición?

Xavier Alcalá: «Dous homes de profesións dedicadas á ciencia e á técnica veñen de ver Partidas , filme no que, con maxistral simplicidade xaponesa, se trata do oficio de preparar cadáveres para o seu derradeiro transporte. Meditativos, seguros de que a vida persoal é un ciclo curto mais que a sabedoría non ten fin e modifica o mundo, sentan no café dun hotel histórico, onde tivo lugar a xuntanza dos maiores científicos europeos de entre guerras. Entón a conversa muda, da morte para a investigación básica: a procura do que malamente se albisca ata que chega a ser algo patente, logo de anos de investigar.

Un dos compañeiros de cine e café está afeito a administrar axudas por centos de miles de millóns de euros, agora é o responsable do maior proxecto científico da historia despois do da fisión nuclear (que comezara a penas coas fórmulas de algún dos que aparecen na foto famosa do vestíbulo do hotel) e, ao xurdir Nobel na parola, fai un comentario curioso: cando Alfred Nobel creou a súa fundación non era nin tan rico nin tan coñecido en todo o mundo coma Amancio Ortega; daquela o mundo non estaba globalizado mais hoxe Zara manda no globo. Que marabilla sería que alguén coma Ortega transcendese na historia doando parte da súa fortuna á investigación que fará mellor a vida dos que nos sigan.» (Ler máis)

Carlos Amoedo e Filipe Diez: «Ofrecemos a seguir a análise realizada por Carlos Amoedo e Filipe Diez a respecto do “Decreto do Plurilingüismo” anunciado pola Xunta ao remate do Consello da Xunta celebrado o pasado 30 de decembro. Trátase dun argumentario que pretendemos que sexa ao mesmo tempo sintético e abranxente, no cal se introducen consideracións xurídicas e pedagóxicas, mais sobre todo políticas [...].

Conclusión

O novo decreto cuxo rascuño foi dado a coñecer hai catro días representa un atentado contra a liberdade individual, contra a igualdade de dereitos, contra o mandato estatutario de garantir o coñecemento do galego e contra a convivencia lingüística nos centros escolares. E, por todo iso, contra o sentido común.

O decreto de Alberto Núñez Feijoo, de Jesús Vázquez e de Anxo Lorenzo representa a socialización dun conflito partidario e partidista creado polo PPdeG a instancias da FAES e coa colaboración dos brazos mediáticos da dereita máis antigalega e reaccionaria, sectores que están moi lonxe de representar as opinións da maioría da sociedade galega.

Supón, ademais, a consagración da existencia de dúas comunidades lingüísticas separadas e non dunha única comunidade social caracterizada polo bilingüismo, chegando ao extremo de abrir as portas á segregación lingüística nas aulas, elemento que pode ser opreludio dun apartheid social máis xeneralizado e que constitúe unha semente de fractura social inadmisible para aqueles que desexamos unha sociedade integrada e integradora, tolerante e respectuosa coas diferenzas.

Por se todo o anterior fose pouco, fica evidente que o presente decreto non responde a unha vontade de gobernar, senón ao revanchismo dificilmente aceptable no clima dunha campaña electoral e totalmente deleznable como guía da acción dun goberno serio e responsable. De aí que non se aborden os problemas do ensino nin se fagan propostas para solucionalos, focando a atención da opinión pública exclusivamente sobre a cuestión lingüística mentres se precariza o ensino público con reducións orzamentarias insólitas na historia da autonomía ao tempo que se incrementan as subvencións aos centros que segregan os alumnos por sexo.

Mais aínda estamos a tempo de parar esta insania. Os galegos e galegas debemos reaccionar: realizando alegacións na fase de elaboración do Decreto, que acaba de comezar; e mobilizándonos por terra, mar e aire.»

Manuel Gago: «[...] Creo que moitos escritores fuxen da novela histórica convencidos de que o país precisa outra literatura (urbana, universalista, etc.) porque é preciso modernizala e actualizala. Iso é un bug. O principal problema da literatura do país é que non tiña público, público que merca literatura unicamente por pracer e entretemento. Un público que, se cadra, non atopa na literatura galega o que precisa. Aquí non temos libros de autoaxuda. Non temos a Larsson. Non temos novela histórica popular nin da fantasiosa do Santo Grial. Queremos escribir para que nos fagan un Día das Letras ou algo así. Hai un divorcio entre escritores e público. Pero el está aí. Agora vémolo. Está nas novelas de Domingo Villar ou nos libros de cociña de Benigno Campos, agardando. Agora é cando debemos comezar a pensar en termos de público.

A segunda parte do bug é que cando os escritores do país deciden falar de Historia todos nos poñemos cachondos. Queremos dar leccións, queremos amosar as nosas grandes derrotas nacionais. Cómpre imprimirlle á Historia unha carga moral, ideolóxica que persuada aos nosos incautos lectores da nosa/súa alienación (pero resulta que os nosos lectores en galego, ata agora, coñecían esa Historia tan ben coma nós). Cando nos poñemos así sáennos solemnes peñazos que non venden nin o mínimo. [...]»